دستانی که کمک می کنند پاکتر از دستهایی هستند که رو به آسمان دعا می کنند (کوروش کبیر)
خوش آمدید - امروز : سه شنبه ۱ اسفند ۱۳۹۶
A
خانه » اخبار » اخبار جامعه و عمومی » در مشهد هر سازمانی حوزه نفوذ خود را دارد! شهرداری، آستان قدس و..

در مشهد هر سازمانی حوزه نفوذ خود را دارد! شهرداری، آستان قدس و..

عضو هیئت علمی گروه علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد گفت: نهادهای قدرت در مشهد هرکدام نظام منحصر به خود را دارند و این شرایط باعث موازی‌کاری در کار دستگاه‌ها و ایجاد ساختاری ملوک‌الطوایفی می‌شود.

در مشهد هر سازمانی حوزه نفوذ خود را دارد! شهرداری، آستان قدس و..

عضو هیئت علمی گروه علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد گفت: نهادهای قدرت در مشهد هرکدام نظام منحصر به خود را دارند و این شرایط باعث موازی کاری در کار دستگاه ها و ایجاد ساختاری ملوک الطوایفی می شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد: مشهد ملوک الطوایفی اداره می شود

حسین اکبری، عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد:

فرهنگ چندتکه مشهد، نتیجه مدیریت چندپاره هست. به علت وجود مدیریت چندپاره در شهر، هر سازمانی حوزه نفوذ خاص خود را دارد، بنابراین هیچ نوع همکاری و هم افزایی وجود ندارد. این شرایط باعث می شود که در مقابله با آسیب های اجتماعی، عملاً هیچ همکاری یک پارچه ای نباشد. در حاشیه شهر یک ستاد حمایتی وابسته به امام جمعه، ستادی دیگر وابسته به شهرداری، ستادی وابسته به آستان قدس و… در حال فعالیت است که باعث بروز موازی کاری جهت حمایت از نیازمندان می شود.

عبارات مهم : آسیب های اجتماعی – پیوستگی اجتماعی
عدم اتفاق نخبگان باعث شده است که عملاً طرح هایی که در زمینه آسیب های اجتماعی و توسعه شهری وجود دارد، هیچ تأثیری در شهر نداشته باشند. متأسفانه استراتژی وجود ندارد. شهرداری، استانداری، آستان قدسهرکدام مجوزهایی جهت ساخت وسازهای خودشان صادر می کنند. باید دانست که این اقدامات، سرمایه ها و منابع مالی را هدر می دهد و هیچ گاه برنامه منسجمی جهت برطرف پرسشها حاشیه شهر تدوین نشده هست.

از جمله طرح های دولتی که هزینه های بسیاری را در برداشته و نتیجه ای نداشته است، تقسیم کار بین شرکت های گوناگون دولتی از جمله، شورای هماهنگی موادمخدر، سازمان تربیت بدنی جوانان و سیستم های سپاه و… مشهد جهت مقابله با آسیب های اجتماعی است که تقریباً هماهنگی مناسبی بینشان وجود ندارد.

هویت فرهنگی مذهبی مشهد از بین رفته است

مشهد شهری مذهبی- فرهنگی قلمداد می شود و شهرهای دیگر، چون تهران، شهری مدرن با مراکز خرید و جای تفریحی به حساب می آید، بنابراین کسی انتظاری ندارد تا در پایتخت کشور عزیزمان ایران محیط و فضای شهری فرهنگی ببیند. زمانی که زائران وارد مشهد می شوند در جستجوی محیطی مذهبی-فرهنگی هستند. این فضاهای شهری معرفی کننده هویت شهر مشهد هست. متأسفانه امروزه مشهد به جز حرم، هویت فرهنگی دیگری ندارد. امروز یکی از فضاهایی که به مشهد هویت می بخشد موج های آبی است که بسیار ناامیدکننده است.

با بررسی گذران وقت زائران مشهد، به این نتیجه رسیدیم که در شلوغ ترین ساعت های روز که قبل از ظهر است تنها ۳۰ درصد از زائران، در حرم بوده و ۷۰ درصد دیگر، در شهر هستند، گفت: پژوهش ها نشان داده که میزان دوام افراد در حرم در حال کم کردن است. در گذشته، سه یا چهار ساعت روز را زیارت می کرند و امروز تنها یک ساعت در حرم حضور دارند، بر همین اساس، مفهوم زیارت در حال عوض کردن است.

تعریفی که هر شهر از فرهنگ خود و گویشش می سازد، در رابطه با معرفی هویت فرهنگی آن شهر بسیار بااهمیت هست. به لحاظ تاریخی، پیشینه ای که در مشهد و حواشی زیارت شکل گرفته، جهت زائران تجربه خوبی نبوده است. ما با گذشت سال ها نتوانستیم، حتی بازاریان اطراف حرم را آماده جهت بروز واکنش‌ها دینی کنیمتا در فروش اجناس خود به ضرر زائران عمل نکنند و این پیش زمینه جهت مسافرانی که به مشهد سفر می کنند، ایجاد شده است که مشهدی ها در فروش خود عدالت را رعایت نمی کنند.

در مشهد هر سازمانی حوزه نفوذ خود را دارد! شهرداری، آستان قدس و..

زیارت را تبدیل به یک امر اقتصادی کرده ایم

باید توجه داشت که نباید بازاریان اطراف حرم، با هر سود و شرایطی تجارت کنند. نوع بافت اطراف حرم به گونه ای است که لذت زیارت را جهت زائران از بین می برد. در واقع مشهد، استراتژی فرهنگی، جهت بهره گیری از ظرفیت های مذهبی خود در جهت اصلاح شرایط فرهنگی ندارد و زیارت را تبدیل به یک امر اقتصادی کرده و به دنبال آن زائر نیز تبدیل به یک موجود اقتصادی شده است است.

رتبه خراسان رضوی در آسیب های اجتماعی

مهم ترین راهکار جهت مقابله با جرایم اجتماعی شهر مشهد، استراتژی مقابله و تعیین جایگاه هر کدام از شرکت های دولتی و هماهنگی میان آن هاست. آمارهای به دست آمده در طول سال های ۹۱-۹۵ نشان دهنده این است که استان خراسان رضوی در زمینه آسیب های اجتماعی چون طلاق، اعتیاد، حاشیه نشینی و درگیریجزو ۵ استان نخست کشور است. حدود ۸ درصد جمعیت کشوردر استان خراسان رضوی سکونت دارند، بنابراین هرچه میزان جمعیت زیاد کردن پیدا کند، به همان نسبت میزان جرایم و آسیب های اجتماعی رشد می کند.

باید توجه داشت که نوع آسیب های اجتماعی در بالای شهر و پایین شهر متفاوت است؛ جهت نمونه اعتیاد. در پایین شهر، معتادان، کارتن خواب هستند، درحالی که در بالای شهر چنین نیست، چراکه افراد معتاد را جمع آوری می کنند. همچنین افراد، اوضاع مالی مناسبی دارند و به آسانی مصرف می کنند. جهت مثال در پارک های منطقه گلشهر، افراد در فاصله اندکی از هم مواد مصرف می کنند و سرنگ های تزریق در همه جا ریخته است، این درحالی ست که چنین شرایطی در بالای شهر وجود ندارد.

یکی از مواردی که در ایجاد جرایم اجتماعی تأثیر دارد، فقر شهری و بیکاری هست. از عواملی که باعث گرایش افراد به اعتیاد می شود، بیکاری و فشارهای متفاوت اقتصادی و اجتماعی هست. زمانی که کار و تفریح در شهر وجود داشته باشد، در واقع جایی که افراد بتوانند انرژی های خود را تخلیه کنند، به سراغ جرم نمی روند. یکی از راه های خلاصی افراد از فشارهای اقتصادی مالی، مصرف مواد مخدر هست.

آمار درگیری و نزاع در مشهد رو به زیاد کردن است

آمارهای نزاع و درگیری در شهر مشهد بسیار دلواپس کننده هست. میزان درگیری هر ساله نسبت به سال گذشته، جهش خاصی داشته است که زیاد کردن این پدیده، نشان دهنده تأثیر ناکامی های اجتماعی در مشهد هست. باید توجه کرد که شهر مشهد به سرعت به سمت مدرن شدن می رود، این درحالیست که زیاد شهروندان مشهدی از این فرایند توسعه هیچ بهره ای نبرده اند که نشان دهنده دوتکه شدن شهر است.

بروز خشونت افراد، انواع گوناگونی دارد. نزاع و درگیری، وندالیسم و… که راهکارهایی جهت رهاشدن از فشار ناشی از ناکامی هستند. افرادی که دچار غضب اجتماعی می شوند، جهت نمونه زمانی که شاخه درختی را می شکنند یا روی ماشین مدل بالا خط می کشند، احساس قدرت می کنند. به همین علت است که انواع خشونت های فردی و تخریب اموال عمومی در مشهد گسترش پیدا کرده و مشهد مستعد رفتارهای شورشی شهری است.

«اگر بخواهیم افراد را از احساس ناکامی خارج کنیم، نیازمند یک رویکرد علمی و اجرایی هستیم»، اگر رویکرد مورد نظر علمی نباشد، پرسشها بسیاری را به بار می آورد. جهت نمونه، بهزیستی به معتادان ترزیقی، سرنگ در تعداد بالا می دهد تا از سرنگ یکسان استفاده نکنند. این اقدام گرایش معتادان را به تزریق زیاد می کند؛ در نتیجه عملی که جهت اصلاح شرایط اعتیاد انجام شده، اوضاع را بدتر می کند.

مسائل اجتماعی، شبکه ای متصل هستند

شهروندان مشهدی پتانسیل مورد نیاز جهت بروز رفتارهای شورشی را دارا هستند.«بررسی های انجام شده، نشان دهنده این است که پراکندگی جرایم هم پوشانی دارند». اعتیاد، فساد و درگیری در شهر، بسیار بالاست. در واقع پرسشها اجتماعی، شبکه ای متصل هستند و هم بستگی بالایی دارند. براساس همین بررسی ها، مردم مشهد دیدگاهی از محل زندگی خود دارند که شهر را به دو بخش تقسیم می کند؛ یک بخش کم برخوردار و سرشار از آسیب و بخشی سراسر برخوردار.

شهر مشهد شهری یک پارچه نیست؛ درنتیجه جهت مقابله با آسیب های اجتماعی در هر محدوده به یک برنامه خاص نیازمندیم که متناسب با پتانسیل ها و وقت های منطقه باشند. باید دانست که یک نسخه جهت برطرف جرایم اجتماعی شهر مشهد فاجعه بار است.

عضو هیئت علمی گروه علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد گفت: نهادهای قدرت در مشهد هرکدام نظام منحصر به خود را دارند و این شرایط باعث موازی‌کاری در کار دستگاه‌ها و ایجاد ساختاری ملوک‌الطوایفی می‌شود.

عوامل زیاد کردن دهنده آسیب های اجتماعی در مشهد

مراکز استان ها خاصیت هنجارفرستی دارند. چندپارگی یا به عبارتی دیگر نبود فرهنگی یک سان، ساختار اجتماعی، اقتصادی مشابه و شکاف طبقاتی بسیار زیاد، بین دهک های بالا و پایین جامعه از جمله عواملی هستند که باعث زیاد کردن سطح آسیب های اجتماعی در شهر مشهد شده است اند.

طیف گسترده ای از مردم مشهد و نواحی استان، در سه یا چهار دهک پایین درآمدی قرار دارند. براساس بررسی های انجام شده است روی ۷۰۰۰ نمونه در شهر مشهد، حدود ۶۴ درصد از جمعیت در سه دهک پایین درآمدی قرار دارند و در فقر به سر می برند، این درحالی ست که هزینه و درآمد دهک بالای جامعه ۱۹ تا ۲۰ برابر، زیاد از دهک پایین هست، درنتیجه شاهد شکاف درآمدی بسیار زیاد در شهر مشهد هستیم.

مشهد از لحاظ فرهنگی، کاملاً چندتکه است. این شرایط، امکان تضاد، درگیری و وقوع جرایم اجتماعی را زیاد کردن می دهد. در این شهر، انسجام و پیوستگی اجتماعی پایین است و یک سری خرده فرهنگ های متفاوتی وجود دارد که به سلیقه خود عمل می کنند. باید توجه داشت که یک سانی فرهنگ، می تواند حالت کنترلی روی واکنش‌ها افراد داشته باشد.

نابرابری اجتماعی و شکاف طبقاتی پدیده ای به نام احساس محرومیت نسبی را در افراد طبقات پایین جامعه و مناطق حاشیه شهر به وجود می آورد و همین احساس محرومیت نسبی از دلایل مهم وقوع انواع جرایم اجتماعی هست، به گونه ای که افراد، دچار ناکامی می شوند و سطح نزاع و درگیری زیاد کردن می یابد.

حاشیه شهر مشمول بر چه مناطقی می شود؟

حاشیه شهر، از سمت غرب، مشمول بر منطقه ۱۲، ۲، ۳، ۵، ۶ و ۷ هست. ساکنان این مناطق عموماً سطح درآمدی و تحصیلی پایینی دارند که تجمع انواع آسیب ها در همین مناطق هست. براساس الگوی به دست آمده از آسیب های شهری مشهد، عموماً حاشیه نشینی و فقر یکی از دلایل ایجاد آسیب هاست. حاشیه شهر مشهد به لحاظ مساحت شهری، دارای مساحت کمتری هست، این درحالی ست که جمعیت بسیاری را در خود جای داده است.

مهاجرت ها عموماً پلکانی هست. مشهد بیشترین شهر مهاجرپذیر در استان خراسان رضوی است، در واقع روند مهاجرت به این شکل است که در مرحله نخست از روستاها به شهرهای کوچک و بعد از یک یا دو نسل به مشهد مهاجرت می کنند. امروزه الگوی مهاجرت نسبت به گذشته عوض کردن کرده هست. در گذشته این مهاجرت ها، جهت برطرف نیازهای اولیه چون خوراک و پوشاک و… بود و امروزه برای اصلاح کیفیت زندگی خود، آموزش بهتر و خدماتِ بیشتر است.

با توجه به نقشه توسعه کالبدی شهر، مشهد هر ۱۰ سال، یک بار توسعه خاصی را پیدا می کند. در واقع لایه هایی در آن به وجود آمده است که جزو بافت شهری مشهد نیست. براساس بررسی های صورت گرفته بر روی ۷۰۰۰ نمونه، حدود ۴۰ درصد آنان متولد مشهد نبوده اند و این درحالی ست که میزان این آمار در حاشیه های شهر، به ۵۰-۶۰ درصد می رسد. بر این اساس، شهرهای مهاجرپذیری چون مشهد، باید توانایی ادغام مهاجران را به لحاظ فرهنگی و اجتماعی داشته باشند که متأسفانه شهر، فاقد این توانایی است.

مهاجران، با شرایط نامناسب مالی در حاشیه ها سکونت می کنند.همه مهاجرانی که در اوضاع بد مالی هستند، ساکن حاشیه های شهر می شوند که باعث شدت یافتن حاشیه نشینی هست، این درحالی ست که بسیاری از افراد زاده شهر مشهد، به علت ناتوانی مالی در حاشیه ها ساکن شده است اند.

سطح بالای بیکاری در مشهد با وجود سرمایه های فراوان شهری

یکی از دلایل فقر شهری، مهاجرت های افراد سطح پایین درآمدی هست. هنگامی که جمعیت زیاد مهاجر، با سطح درآمدی پایین به شهر داریم، باید بدانیم که لایه های شهر مشهد تشکیل شده است از افراد کم برخوردار اقتصادی هست، این درحالی ست که مشهد هر ساله حدود ۳۰ میلیون زائر دارد و بسیار شگفت انگیز است که وقت های اشتغال شهر، اندک باشد و سطح بیکاری بالا. پرسشی که مطرح می شود این است که:

چرا مدیران شهری نمی توانند از این وقت ها، در ایجاد اشتغال، کارآفرینی، تولید و ثروت، استفاده کنند؟

این مهاجران در موج نخست مهاجرت که به شهر می آمدند، در مسیرهای شهر یا روستای خود ساکن می شدند تا در کنار دیگر نزدیکانِ مهاجرت کرده خود باشند و بتوانند یک دیگر را پشتیبانی کنند، این درحالیست که امروز و در موج دوم مهاجرت، در مناطق دیگری چون منطقه ۹ و ۱۰ سکونت می کنند و تلاش دارند تا ارتباطی با نزدیکان و هم روستایی های خود نداشته باشند و در جستجوی گم نامی هستند.

هر منطقه ای که در آن، تراکم اخلاقی زیاد باشد، آسیب های اجتماعی زیاد کردن می یابد. در این مناطق، ریزدانگی و فقرجمعی، محیط مناسبی را جهت انواع آسیب ها فراهم می کند. گم نامی و مهاجرت باعث شده، که آسیب های اجتماعی چون اعتیاد و طلاقدر نواحی کم برخوردار زیاد شود؛ به خاص زنان این قشر، عموماً جهت گرفتن نفقه درخواست طلاق می دهند.

از آن جایی که در مناطق حاشیه ای، شهرداری خدماتی ارائه نمی دهد، موجب فراهم شدن یک اوضاع خاص شده است و بسترهای وقوع جرم را ایجاد می کند، آیا که کودکان این مناطق، ترزیق کردن مواد را می آموزند؛ درواقع یادگیری رفتارهای اجتماعی آن ها زیاد کردن می یابد و خرده فرهنگ بزه کاری را می آموزند. هنگامی که ارتکاب به جرمی در یک منطقه زیاد باشد، یادگیری زیاد می شود.

هرجا که جمعیت زیاد باشد، روسپی گری زیاد کردن می یابد.در حاشیه شهر، جمعیت بالاست، در نتیجه شرایط اجتماعی روسپی گری در آن، زیاد می شود. بسیاری از این دختران فراری، ساکن حاشیه شهر می شوند؛ به خاص در منطقه ۱۲ که منزل ها، ۴۰-۵۰ متری است و تراکم جمعیت بالاست. در بعضی از مدارس مناطق ۱۲، بیش از ۵۰ درصد فرزند ها، فرزند های طلاق هستند که مادرانشان در این منطقه منزل گرفته اند.

قشر کم برخوردار سطح تحصیلات پایینی دارند. بررسی ها نشان داده که قسمت کم برخودار سطح تحصیلات پایینی دارد. میانگین تحصیلیشان حدود کلاس ششم و هفتم هست، این درحالی ست که در نواحی برخوردار، میانگین سواد تا دیپلم و فوق دیپلم هست. باید توجه داشت که شکاف درآمدی باعث شکاف تحصیلی می شود. قاعده کلی این است که دختران سواد پایین تری دارند.

صداوسیما مروّج تجمل گرایی است

«فاصله طبقاتی میان اقشار جامعه بالاست». نسل جوانی که در حاشیه شهر بزرگ می شوند، خودشان را با شرایط اجتماعی و اقتصادی بالای شهر، مقایسه می کنند. این اتفاق باعث ایجاد احساس غضب اخلاقی فرد با جامعه و مردم می شود و نوعی حس دشمنی نسبت به آن ها پیدا می کند. صدا و سیما همواره در فیلم و سریال های خود تجمل را نشان می دهد. این عمل به شدت روی قشرهای گوناگون جامعه تأثیرگذار هست، درنتیجه جهت برطرف این مسئله باید به درستی از مهندسی خبر رسانه ها و صداوسیما بهره برد.

نظم اجتماعی زمانی به وجود می آید که ثبات اجتماعی باشد؛ در شهری که ۳۰ هزار نفر هر ساله در آن، رفت وآمد می کنند، سیالیت جمعیت را به وجود می آورد. مشهد پیوسته در حال عوض کردن هست، درنتیجه زمانی که ثبات نباشد، نظم نیست.

آگاه سازی مرم راهکار مقابله با آسیب ها

از بااهمیت ترین کارها جهت مقابله با این پدیده ها آگاه سازی مردم هست. در واقع باید در مسجدها و… از این آسیب ها سخن گفت، درنتیجه این امر باعث علاقه مندی مردم جهت کنترل و مقابله با آن می شود. باید دانست که رهیافت حل و جلوگیری از آسیب ها از بالا به پایین است.

«برای برطرف و مقابله با جرایم اجتماعی هیچ گاه از مردم یا شرکت های مردم نهاد و… استفاده نکرده ایم»، همواره یک سری برنامه ها و طرح ها به وسیله دستگاه های دولتی تدوین می شود که هزینه های بسیاری را دربرمی گیرد و نتیجه ای نیز دربر نخواهد داشت، درنتیجه باید سیستم یک پارچه مدیریتی در این زمینه داشته باشیم تا بتوانیم هم افزایی میان افراد جامعه را زیاد کردن دهیم. در واقع نیازمند ایجاد شرایطی هستیم تا مردم به صورت یک تسهیل گر اجتماعی شوند.


گردآوری: گروه خبر سیمرغ
seemorgh.com/news
منبع:isna.ir


در مشهد هر سازمانی حوزه نفوذ خود را دارد! شهرداری، آستان قدس و..

واژه های کلیدی: آسیب های اجتماعی | پیوستگی اجتماعی | مسائل اجتماعی | در حاشیه | مهاجرت | اقتصادی | جمعیت | مهاجرت | مقابله

دانلود

اخبار

آرشیو

گالری عکس

آرشیو

اس ام اس های تازه

آرشیو

آهنگ های پیشواز

آرشیو